Başa Dön
26 Mayıs 2020 / Salı Sigortaladım Editörü

Kira Gelirlerinin Vergi Olarak Beyan Edilmesi

Konutlarından ya da işyerlerinden kira geliri olan kişilerin gelir vergisi beyanı yapmaları gerekmektedir. Kira gelirlerinin beyan edilmesi yılın belirli dönemlerinde yapılmaktadır. İşyeri ve evlerden alınan bütün kira gelirleri beyan edilmeli ve kira gelirlerinin vergisi ödenmelidir. Kira geliri ne zaman ödenir, kira geliri vergisi nasıl ödenir sorularını cevaplayalım.

Kira Geliri Alan Kişiler

İşyerlerinden kira alan kişiler herhangi bir tutar sınırlaması bulunmadan kira tahsilatını bankalardan veya PTT’lerden almak zorundadır. Bununla birlikte konutlarından kira gelirleri olan kişiler ise minimum 500 liralık kiralarını bankalar aracılığıyla tahsil etmelidirler. Konutlarını kısa süreli olarak kiraya veren şahıslar ise bu 500 liralık sınırlamaya dahil olmamaktadır. Böyle bir kira sistemiyle gelir elde eden vatandaşlar ise bütün kiralarını bankalardan veya PTT’lerden tahsil etmelidirler. Bankalar aracılığıyla tahsilat almayan kişiler kira geliri vergisi ödeme konusunda tutarsızlıklar ortaya çıkaracaklarından dolayı, maddi para cezası alırlar. Bu durumun tespit edilmesi halinde kiracıya ve mal sahibine ayrıca ceza uygulanmaktadır. Cezaların tutarları ise mükellefiyet türüne değişiklik arz etmektedir. Kirayı tahsil eden şahıs açısından bakıldığında ceza, alınan kiraya yakın bir tutarda ya da üzerinde ceza aldığı anlaşılmaktadır.

Kira geliri beyanı yapılmalı ve kira tahsilatları banka veya PTT’lerden yapılmalıdır. Kira gelirlerinin beyan edilmesi durumunda tahsilatın esası geçerli olmaktadır. Bu nedenle tahsil edilen zamanların kira tutarları için beyanname verilmektedir. Örneğin 7 ay kira tahsil eden vatandaş, bu 7 aylık süre için beyanda bulunmaktadır. Gelecek senelere ait olan ve peşin tahsil yapılan kiralar ilgili oldukları senenin geliri şeklinde kabul edilmektedir. Bu nedenle peşin tahsil edilen kira tutarının beyan edilme süreleri farklılık göstermektedir. Konut kiralarında beyanname için alt sınır bulunmaktadır. Sadece konutların kira gelirleri için istisna uygulaması olan bu durum her sene yeniden belirlenmektedir.

Kira geliri istisnası bu yıl itibariyle 5400 ₺ şeklinde belirlenmiştir. Bu rakama göre 2019 senesinde 5400 liradan daha az bir miktarda kira tahsilatınız bulunuyor ise beyanname vermeniz gerekmemektedir. Senelik kira tutarınız 5400 ₺’den fazla ise vergi beyannamesi şarttır. Birden fazla konuttan kira geliri tahsil eden vatandaşlar için durum şu şekildedir; konutların her birine ayrı ayrı bu istisnanın uygulanması söz konusu olmamaktadır. Böyle bir durumda olan vatandaşlar, kiraya verdikleri bütün konutlarından elde ettikleri gelirlerin toplamı kadar beyan vermekle yükümlüdürler. 5400 liralık istisna ancak bir defaya mahsus olmak üzere kiraların toplam bedelinden düşülmektedir. Bu durum eşler için de geçerli olmaktadır. İstisnadan her konut kira geliri olanlar yararlanamamaktadır. Zirai, ticari ya da mesleki kazançlarını senelik beyannameyle bildirme zorunluluğu olanlar, elde etmiş oldukları gelir toplam tutarların gayri safi miktarları toplamının 148.000 liradan daha fazla olduğu vatandaşlar ile beyan vermeyen ya da eksik beyan veren kişiler kira gelir vergisi istisnasından faydalanamazlar.

Vergi Beyannamesi ile İndirilecekler

Gerçek kişilerin gelirlerinin gelir vergisine tabi olduğu 193 sayılı kanunla açıkça belirtilmiştir. Gelir demek bir vatandaşın bir yıllık süre içinde elde etmiş olduğu kazançlar ve iratların safi tutarını ifade etmektedir. Gayri safi tutardan indirilecek giderler bulunmaktadır. Bunlar; ticari kazancın elde edilmesi maksadıyla yapılan genel harcamalar, hizmetlilerin ve işçilerin iş yerindeki giderleri, işle ilgili olan ve kanun emrine istinaden ödenmiş tazminatlar, zarar ve ziyanlar yer almaktadır. Aynı zamanda işle alakalı olmakla birlikte seyahat ve ikamet için yapılan giderler, kiralanan, işletmeye ait olan ve aynı zamanda iş için kullanılan araçların giderleri de buna dahil olmaktadır. Vergi beyannamesi ile indirilecekler arasında işletmeyle alakalı binalar, araziler, belediye vergileri, harçlar, VUK hükümlerine göre belirlenen amortismanlar da gayri safi tutardan ayrılan kısımlar içinde yer almaktadır. İşverenler tarafından sendikalara yapılan ödemeler, işverenlerin çalışanları adına ödemiş oldukları bireysel emeklilik katkı payı tutarları, dernek ve vakıflara bağış yapılan ayni ve nakdi yardımların bedelleri de bu grupta yer almaktadır. Gerçek kişiler tarafından işyeri şeklinde kiraya verilmiş olan gayrimenkullerden tahsil edilen gelirler stopaj kapsamında yer almaktadır. Bu vergi, kirayı ödeme sırasında kiracılar kesmektedir. Oran ise yüzde şeklinde uygulanmaktadır. Böyle bir durumda gelir sınırı aşarsa tamamının beyan verilmesi gerekmektedir. Sınır ise 40 bin liradır. Gerçek şahısların bu gelirleri beyan vermeleri halinde, sene içerisinde kiracı tarafından kesilen vergiler ise mahsup edilmektedir. Kira geliri vergisi hesaplama ve işlemleri de buna göre yapılmaktadır. Basit usulde vergilendirilen esnafların işyeri şeklinde kiraya verilen gayrimenkul kira bedeli üstünden, gelir vergisi kesintisi olmamaktadır.

Prim ve Katkı Payı Ödemelerinin Belgelendirilmesi

Kira geliri vergisi ne kadar diye merak edenler için şu bilgiyi de aktaralım; ödemekle yükümlü olunan vergi tutarı senelik kira gelirinin toplam tutarına göre değişiklik arz etmektedir. Kira geliriniz ne kadar yüksek ise ödeyeceğiniz vergi tutarı da o kadar tüksek olacaktır. Ortalama olarak yıllık kira gelirinizin yüzde on beşi kadar vergi ödemekle yükümlü olursunuz. Kira geliri muafiyeti gibi haller dışında bu oran yüzde on beş olarak belirlenmiştir. Fiilen yapılan ve belgelere dayanan gider tutarları yıllık kira toplam miktarından indirilir. Bu giderlere dahil olan haller şunlardır; kiraya veren şahıs tarafından yapılmış olan ısıtma, aydınlatma, su ve asansör gibi harcamalar, kiraya verilen konutun idaresi için yapılan harcamalar, kiraya verilen malın sigorta harcamaları, kiraya verilmiş olan malın amortisman giderleri, onarım harcamaları, binaya ait olan bakım ve idame harcamalarıdır. Prim ve katkı payı ödemelerinin belgelendirilme işleminde önemli olan ve dikkat edilmesi gereken bazı hususlar söz konusudur. Depozito ödemeleri kira geliri olarak sayılmamaktadır. Bir işletmenin aktifinde bulunan gayrimenkullerden elde edilen gelirler ticari kazanç olarak sayılmaktadır. Bireysel emeklilik sistemine yapılan katkı payı tutarları bunlara dahildir. Kentsel dönüşüm projeleri ile belediyeler tarafından yapılan kira yardımları, sermaye iradı olmamaktadır. Mantolama gibi gider çeşitleri kira kazançlarında gider şeklinde kabul olunmaz. Emekli olan kişiler de dahil olmak üzere yıllık kira gelir toplamı 5400 lirayı geçen her vatandaşın beyan verme zorunluluğu bulunmaktadır. Sadece işyeri kira geliri tahsilatı yapan vatandaşların yıllık kazancı 40 bin lirayı aşmıyor ise beyanname verilmesi gerekmemektedir. Bununla birlikte boş olan ve kira geliri elde edilmeyen yerler için beyanname verilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Hem kira alan hem de kira ödeyen vatandaşlar ödedikleri kirayı aldıkları kiradan düşebilmeleri için gerçek gider yönteminin seçilmiş olması gerekmektedir. Bu durum sadece kiraya verilen konutlar için geçerli olmaktadır. Sahibi oldukları evleri kiraya veren şahıslar, kazandıkları kira gelirlerinden, kirayla oturmuş oldukları eve ödedikleri kira miktarını düşebilmektedirler. Bu gider kira gelirini aşıyor ise aşan kısmın diğer gelir toplamından indirilmesi mümkün olmamaktadır. Son olarak beyan edilen gelirler, vergi dairelerine veyahut anlaşmalı bankalara ödenmektedir. Önümüzdeki ödeme tarihi ise 4 Ağustos’tur. İlk taksitin son ödeme zamanı ise 31 Mart tarihinde sona ermişti.